Kurkumine, goudgele gezondheid

Kurkuma is een specerij gewonnen uit de rhizomen van Curcuma longa, een plant uit de gemberfamilie (Zingiberaceae). Rhizomen zijn horizontaal groeiende ondergrondse stengels waaruit zowel scheuten als wortels groeien. De felgele kleur van kurkuma is vooral afkomstig van de vetoplosbare polyfenolen in de specerij die kurkuminoïden worden genoemd. Kurkumine, de belangrijkste kurkuminoïde in kurkuma, wordt algemeen beschouwd als de meest actieve stof. Andere kurkuminoïden in kurkuma zijn demethoxykurkumine en bisdemethoxykurkumine. Bovenop het gebruik als specerij en als pigment, wordt kurkuma in India al eeuwen toegepast voor medicinale doeleinden. Hedendaagse wetenschappers hebben steeds meer belangstelling voor de preventieve en curatieve eigenschappen van kurkumine, omdat recent flink wat degelijk bewijs gevonden wordt voor de anti-inflammatoire en antikankeractiviteit van dit specerij-extract.

Metabolisme en biobeschikbaarheid

Klinische studies bij mensen tonen aan dat de systemische beschikbaarheid van oraal toegediend kurkumine relatief laag is, en dat men in plasma en serum vooral de kurkuminemetabolieten i.p.v. kurkumine zelf terugvindt enige tijd na inname. Kurkumine is zeer onstabiel in de darm en wordt in darm en lever heel vlug geconjugeerd tot kurkumineglucuroniden en -sulfaten of gereduceerd tot hexahydrokurkumine. Men weet niet of deze metabolieten dezelfde biologische activiteit vertonen als kurkumine zelf. Gelijktijdige toediening van piperine (uit Piper nigrum, zwarte peper) doet de biobeschikbaarheid van kurkumine wel gevoelig toenemen. Belangrijk om weten is wel dat voor de weldadige effecten van kurkumine, zoals de veronderstelde bescherming tegen darmkanker, systemische absorptie misschien niet noodzakelijk is. Bij darmkankerpatiënten die 3.6 gram kurkumine per dag kregen gedurende 7 dagen ter voorbereiding op een operatie , zag men wel een lokale ophoping van kurkumine in het (zowel aangetaste als normale) darmweefsel, maar niet in het leverweefsel van darmkankerpatiënten met levermetastases. De biobeschikbaarheid van kurkumine, in het bijzonder bij lagere orale doses, reikt wellicht niet veel verder dan het darmweefsel. Men denkt wel dat kurkumine iets beter in de andere weefsels wordt opgenomen door het op te lossen in warm water of in te nemen met 'vettige' vloeistoffen, maar dit werd onvoldoende bestudeerd.

Biologische activiteit

Antioxidant-activiteit.
Kurkumine blijkt effectief agressieve zuurstof- en stikstofradicalen weg te vangen. Hoewel, men is het er niet over eens of kurkumine eigenlijk een rechtstreekse antioxidant is in vivo : de stof is nauwelijks biobeschikbaar in vergelijking met andere vetoplosbare antioxidanten zoals bvb. alfatocoferol (vitamine E). In (pre)cancereus darmweefsel (zie hierboven) zouden de concentraties evenwel hoog genoeg liggen om oxidatieve en nitrosatieve DNA-schade tegen te gaan. Naast de activiteit als rechtstreekse vrije radicalenvanger werkt kurkumine wellicht indirect door het blokkeren van ontstekingsenzymes of door het stimuleren van de aanmaak van glutathion, een belangrijke intracellulaire antioxidant.

Anti-ontstekingsactiviteit.
Arachidonzuur in de celmembranen speelt een belangrijke rol bij de ontstekingsrespons door de aanmaak van krachtige chemische boodschapperstofjes, de eicosanoïden. De fosfolipiden in de celmembraan worden gehydrolyseerd door fosfolipase A2 (PLA2), waarbij arachidonzuur vrijkomt, dat wordt gemetaboliseerd door cyclo-oxygenases (COX-enzymes) tot prostaglandines en tromboxanen, en door lipoxygenases (LOX-enzymes) tot leukotriënen. In celculturen blokkeert kurkumine de activiteit van PLA2-, COX-2- en 5-LOX-enzymes. Kurkumine remt rechtstreeks de katalytische werking van 5-LOX, maar remt de werking van PLA2 door fosforylatie ervan te voorkomen en de werking van COX-2 door transcriptie ervan te verhinderen. Nuclear factor-kappa B (NF-kB) is een transcriptiefactor die DNA bindt en de transcriptie van het COX-2- en andere pro-inflammatoire genen zoals iNOS (inducible nitric oxide synthase) stimuleert. In ontstekingscellen zoals macrofagen katalyseert iNOS de synthese van stikstofoxide, dat kan reageren met het superoxide-anion om peroxynitriet te vormen, een hoogst reactief stifstofradicaal dat eiwitten en DNA kan beschadigen. In celkweken in het lab en dierenstudies toonde men aan dat kurkumine de door NF-kB-afhankelijke gentranscriptie kan remmen en de COX-2- en iNOS-aanmaak.

Glutathionsynthese.
Glutathion is een intracellulaire antioxidant die een sleutelrol speelt bij verhoogde cellulaire stress. In die situatie gaat het glutathionniveau de hoogte in door verhoogde expressie van GCL (glutamaatcysteïneligase). In celculturen blijkt dat kurkumine, door verhoogde transcriptie van genen die coderen voor GCL, zorgt voor meer glutathionaanmaak.

Effecten op biotransformatie-enzymes die verband houden met kankerverwekkende stoffen.
Biotransformatie-enzymes zijn belangrijk in het metabolisme en de uitscheiding van biologisch actieve stoffen zoals geneesmiddelen en kankerverwekkende stoffen (carcinogenen). Fase I-enzymes, waaronder die van het cytochroom-P450 (CYP) stimuleren de reactiviteit van vetoplosbare verbindingen en bereiden ze voor op de reacties o.i.v. Fase-II-enzymes. Fase-II-enzymes verhogen de wateroplosbaarheid en stimuleren aldus de eliminatie van deze stoffen. Hoewel meer enzymactiviteit in het algemeen tot meer eliminatie van kankerverwekkende stoffen leidt, worden sommige precarcinogenen gemetaboliseerd tot actieve carcinogenen o.i.v. welpaalde Fase-I-enzymes. Een voorbeeld daarvan is CYP1A1. Kurkumine blijkt in staat te zijn de activiteit van dit enzym tegen te gaan. Anderzijds zou kurkumine de activiteit van Fase-II-enzymes (zoals glutathion-S-transferase) stimuleren wat zou leiden tot verhoogde eliminatie van kankerverwekkende stoffen.

Celdelingstop en apoptose. Cellen vermenigvuldigen zich door al hun componenten te dupliceren en vervolgens in tweeën te splitsen. Dit proces van duplicatie en splitsing wordt de celcyclus genoemd. De belangrijkste taak hierbij is het doorgeven van de genetische informatie aan de nieuwe generatie cellen. Het is belangrijk dat er gedurende de celcyclus zo weinig mogelijk fouten gemaakt worden. Indien toch een fout optreedt tijdens de celcyclus kan er een celdelingstop optreden (cell cycle arrest) om het beschadigde DNA nog te repareren, of, indien dit niet meer kan, treden mechanismes op die leiden tot apoptose, de 'geprogrammeerde celdood'. Beide gebeurtenissen verhinderen het ontstaan en het doorgeven van mutaties die tot kanker kunnen leiden. Enkele onderzoekers ontdekten dat kurkumine in staat is, althans in kankercelculturen in het lab, zowel een celdelingstop als apoptose uit te lokken in kankercellen. Andere onderzoeken spreken dit evenwel tegen.

Inhibitie van tumorinvasie en angiogenese.
Kankercellen raken binnen in gezond weefsel met de hulp van bepaalde enzymes, matrix-metalloproteinases. Men ontdekte dat kurkumine de activiteit van die enzymes tegengaat. Om sneller te kunnen groeien, gaan tumoren ook nieuwe bloedvaten ontwikkelen : dit proces heet angiogenese. Zowel in een labokweek van vasculaire endotheelcellen als in een dierenstudie werd reeds aangetoond dat kurkumine angiogenese kan verhinderen.

Belangrijk : het merendeel van de beschreven biologische activiteiten van kurkumine werden waargenomen in de aanwezigheid van kurkuminedosissen die veel hoger liggen dan degene die kunnen worden bereikt in menselijke cellen na orale inname.

Preventie en behandeling van ziekte

Bovenstaande gegevens ivm de potentiële gezondheidseffecten van kurkumine komen hoofdzakelijk uit in vitro- en dierenstudies. De veelbelovende resultaten leidden recent wel tot de opzet van een flink aantal humane klinische studies om het effect van kurkumine te onderzoeken op multiple myeloma, alvleesklierkanker, colonkanker, psoriasis, de ziekte van Alzheimer, enz.....

Kanker.
Een vroegere fase-I klinische studie deed het nut van kurkuminesuppletie al vermoeden bij darmkanker. Een nieuwe fase-II-studie (2008) toonde de biologische activiteit van kurkumine aan bij enkele patiënten met gevorderde alvleesklierkanker. De onderzoekers stuitten wel opnieuw op de lage biobeschikbaarheid en het hydrofobe karakter van kurkumine en stellen voor om bij volgende klinische studies eventueel een type 'liposome-encapsulated' kurkumine te gebruiken. Fase-II studies bij darmkankerpatiënten zijn lopende.

Ontstekingsziekten.
Er werden tot heden enkel kleinere studies uitgevoerd, o.a. bij reumapatiënten (RA) en bij mannen herstellende na een operatie van een liesbreuk : daaruit bleek dat kurkumine wel degelijk ontsteking vermindert, en ongeveer even goed werkt als een NSAID. Meer onderzoek is nodig.

Cystische fibrose/mucoviscidose.
Er werd een fase-I-klinische studie uitgevoerd waarin kurkumine de functie van het defecte CFTR-eiwit niet corrigeerde. Momenteel loopt een vervolgstudie die het effect van hogere kurkuminedoses onderzoekt.

Ziekte van Alzheimer.
Bij de ziekte van Alzheimer gaan amyloid-beta-peptiden oligomeren vormen die zich in de hersenen ophopen tot 'amyloid plaques'. Ook ontsteking en oxidatieve schade schade dragen bij tot het voortschrijden van de ziekte van Alzheimer. In het lab verhinderde kurkumine de vorming van de typische amyloid-beta-oligomeren. Dierenstudies waarbij kurkumine perifeer werd geïnjecteerd, tonen aan dat kurkumine door de bloed-hersenbarrière gaat. In andere dierenstudies met oraal toegediend kurkumine verminderden specifieke ontstekings- en oxidatieve-schade-markers, plaquevorming en geheugenstoornissen. Men weet niet of oraal kurkumine bij mensen doorheen de bloed/hersenbarrière gaat of het voortschrijden van de ziekte kan remmen. De resultaten van verdere humane klinische studies worden weldra verwacht.

Bronnen

Voeding.
In India, Zuidoost-Azië en het Midden-Oosten wordt kurkuma veelvuldig als specerij gebruikt in de keuken. Kurkuma bevat ongeveer 2 tot 9% kurkuminoïden. Van dit percentage is ongeveer 75% kurkumine. Currypoeder bevat kurkuma samen met andere specerijen, maar het gehalte aan kurkumine in currypoeder kan zeer verschillen en is meestal aan de lage kant. Kurkumin wordt ook gebruikt als felgele kleurstof in voedingsmiddelen. Als voedingsadditief draagt kurkumin het volgende E-nummer : E100.

Supplementen.
Zowel kurkumapoeders (met laag kurkuminegehalte) als kurkumineproducten (plantenextract met meestal 95% kurkuminoïden) zijn vrij verkrijgbaar als voedingssupplement. Aan sommige kurkuminepreparaten wordt piperine (extract uit zwarte peper, Piper nigrum) toegevoegd om de biobeschikbaarheid te verhogen. Wees voorzichtig met de inname van piperine als je geneesmiddelen inneemt, omdat piperine het metabolisme en de uitscheiding van geneesmiddelen sterk kan beïnvloeden. Waarschuw je arts. Optimale doseringen voor kankerpreventie of therapeutisch gebruik zijn niet vastgesteld. Men vermoedt dat doseringen lager dan 3,6 gram kurkumine per dag niet biologisch actief zijn in menselijk weefsel.

Veiligheid

Bijwerkingen.
Zelfs bij inname van hoge doses kurkumine ((tussen 2 en 12 g per dag) werden bij mensen geen ernstige bijwerkingen gerapporteerd, ook niet bij langdurige inname. Er is wel melding gemaakt van misselijkheid en diarree. Een andere studie meldt galblaascontracties bij doses van 20-40 mg, wat evt symptomen kan veroorzaken bij mensen met galstenen. Een heel recente studie (2009) toont aan dat kurkumine een biologisch actief ijzerchelator is.

Zwangerschap en borstvoeding.
Hoewel er geen enkel bewijs is dat de inname van kurkuma als specerij een negatief effect zou hebben bij zwangerschap of borstvoeding, is de veiligheid van hooggedoseerde kurkuminesupplementen onvoldoende aangetoond.

Interacties met geneesmiddelen.
Kurkumine remt de bloedplaatjesaggregatie en kan het risico op bloedingen verhogen bij mensen die bloedverdunners krijgen. In het lab vond een studie op kweken van borstkankercellen dat kurkumine apoptose door bepaalde chemotherapeutica remde. Het is niet helemaal duidelijk, maar, als je chemotherapie krijgt voor de behandeling van borstkanker, is het voorlopig beter geen hooggedoseerde kurkuminesupplementen te gebruiken. Sommige supplementen bevatten, naast kurkumine ook piperine, wat metabolisme en uitscheiding van bepaalde geneesmiddelen beïnvloedt. Overleg dus eerst met je arts of je al dan niet veilig kurkumine kan innemen als supplement.

(Voor deze tekst werden verscheidene bronnen geraadpleegd : uitgebreide lijst met referenties op aanvraag).

ME/CVS in Ayurveda : BALA KSHAYA (korte samenvatting)

De meer dan 5000 jaar oude Ayurveda, de klassieke Indiase geneeskunde, beschrijft een ziektebeeld dat zeer veel overeenkomsten vertoont met zowel ME/CVS als HIV/AIDS. Het wordt 'Bala Kshaya' genoemd. Deze Sanskrit-term betekent letterlijk : 'het aftakelen van de levenskracht'. (Bala = levenskracht, Kshaya = afbraak, aftakeling).

De pathogenese ('Samprapti' in het Sanskrit) of het ontstaansmechanisme wordt als volgt beschreven :

enerzijds het uit balans raken van 2 hoofd-dosha's (humoren) :
1.VATA : het 'kinetische' principe, dat vooral staat voor wat we tegenwoordig het 'zenuwstelsel' noemen. Dit is de neurologische component van de ziekte.
2.PITTA : het 'transformatie'-principe, dat vooral staat voor wat we tegenwoordig het 'metabolisme' noemen. Ayurveda leert dat pitta-uit-balans vooral leidt tot ontstekingen. Dit is de inflammatoire component van de ziekte

en anderzijds het ontstaan en de opstapeling van AMA, een slijmerige substantie vooral gevormd door endogene toxines die de SROTA's (macro- en micro-lichaamskanalen) blokkeren. Deze blokkering strekt zich uit tot op het niveau van de individuele lichaamscel en haar componenten. Dit onderdeel betreft de cellulaire-immuniteits-component van de ziekte.

De behandeling ('Chikitsa' in het Sanskrit) is dan ook drieledig (heel kort samengevat):
1. het opnieuw in balans brengen van VATA
met vatabalancerende dieet- en levensstijlmaatregelen, snehana (oleatie), warmtetoediening, afwisselend reinigende en voedende vasti's (spoeling dikke darm), stressreductie, vatabalancerende kruiden (vooral adaptogenen)
2. het reduceren van PITTA
met dieet- en levensstijlmaatregelen, snehana, virechana (purgatie = reiniging dunne en dikke darm), pittareducerende kruiden
3. het verwijderen van AMA uit de SROTAMSI
vooral door het verhogen van AGNI (staat voor het 'spijsverterings-' of 'metabolische' vuur) wat de srota's 'openbrandt' waardoor AMA (endogeen junkmateriaal) makkelijker wordt afgevoerd en essentiële voedingsmetabolieten de cellen opnieuw kunnen bereiken ; verder met amaverwijderende en agniverhogende fytotherapeutica en dieet- en levensstijlmaatregelen.
Volledige panchakarma-therapie* is aangewezen (pancha = vijf, karma = handeling) :”de 5 handelingen”.
Naderhand opvolging a.h.v. specifieke rasayana's (westers equivalent : anti-agingtherapie)

*wordt in India uitgevoerd tijdens langere hospitaalopname ; voor ernstig zieke ME- en AIDS-patiënten moeilijker uitvoerbaar in westerse niet-residentiële setting

MEAB's Ronde van Vlaanderen - Protest tegen de slechte werking van de 'CVS-referentiecentra'

Op maandag 1 december gingen we samen met een groep geëngageerde ME-patiënten, ex-patiënten en gezonde vrijwilligers, touren langs de Vlaamse CVS-referentiecentra aan de universitaire ziekenhuizen van Gent, Antwerpen, Leuven en Brussel en het kabinet van de federale minister van Volksgezondheid Laurette Onkelinx. Een heel fijne dag met een groep leuke mensen, allen met één doel voor ogen : komaf maken met de foute CGT/GET-behandelingsstrategie voor ME binnen de referentiecentra, en bewustwording creëren rond de juiste biomedische aanpak voor deze ernstige neuro-immuno-endocrienaandoening. En er werd naar ons geluisterd.....

Dit zijn enkele sfeerbeelden :

 
 
 
 

Dit is een link naar meer foto's.

Een bewonderenswaardig initiatief van MEAB. Over de concrete resultaten van deze actie berichten zij nog verder.

ALS (amyotrofe laterale sclerose) – aangrijpend Canadees filmpje

Francis Vansteenwinckel (géén directe familie, al hebben we wellicht gemeenschappelijke voorouders), fotografisch kunstenaar én zelf ALS-patiënt, stuurde mij een aangrijpend filmpje van de ALS Society of Canada. Het filmpje toont heel duidelijk de impact van deze (meestal) agressief verlopende én fatale neurodegeneratieve aandoening op de levenskwaliteit van de getroffenen. Het begeleidende kinderliedje 'Head and Shoulders, Knees and Toes', heel toepasselijk, schept een sfeer die je echt naar de keel grijpt. Een geslaagde promotiestunt van de Canadezen voor meer onderzoek naar de oorzaak en vooral effectieve behandelingsmogelijkheden voor ALS.



Over de werkelijke oorzaken van ALS is men het niet eens. Foute expressie van het gen dat codeert voor Cu/Zn superoxide dismutase, een heel belangrijke antioxidatieve stof die het superoxide-anion wegvangt, werd aangetoond in enkele gevallen. Wellicht speelt een bredere vrije radicalenpathologie t.g.v. chronische toxische belasting (viraal, zware metalen, enz......) een rol. Correctie van het essentiële-vetzurenmetabolisme zou preventief werken.
In ayurvedische middens wordt vata-corrigerende therapie toegepast om de progressieve degeneratie van de motorische zenuwcellen tegen te gaan.

Meer over ALS : in het Nederlands / in het Engels

Bits and pieces on evolution, life and death, personal and universal conscience,... in literature of all ages and places

Just 3 pieces of poetry I've (re)read this afternoon. Enjoy.

"...'Tis all a Chequer-board of Nights and Days
Where Destiny with Men for Pieces plays:
Hither and thither moves, and mates, and slays,
And one by one back in the Closet lays..."

From a poem in the 'Rubaiyat' collection of verses, attributed to Omar Khayyam (Persian mathematician, philosopher, astronomer, ca. 1048-1122) – English translation by Edward Fitzgerald

“...Our revels now are ended. These our actors,
As I foretold you, were all spirits, and
Are melted into air, into thin air:
And, like the baseless fabric of this vision,
The cloud-capp'd towers, the gorgeous palaces,
The solemn temples, the great globe itself,
Yea, all which it inherit, shall dissolve,
And, like this insubstantial pageant faded,
Leave not a rack behind. We are such stuff
As dreams are made on; and our little life
Is rounded with a sleep...”

From 'The Tempest' by William Shakespeare

“Two birds living together, each the friend of the other, perch upon the same tree. Of these two, one eats the sweet fruit of the tree, but the other simply looks on without eating.”

From the 'Mundaka Upanishad', third mundaka, first khanda, mantra n°1

Flavonoids : changing views on nutritional benefits

Flavonoids in fruits and vegetables are phytochemicals that were commonly thought of by most nutritionists as strong antioxidants, hence their beneficial effects on human health, at least, that's what we were led to believe. According to research performed at the Linus Pauling Institute, this could be far beside the truth. Flavonoids certainly are healthy, but probably for other reasons than as 'rust removers'. I've always felt that the whole 'free radical damage/antioxidant therapy' story was, first, a little too simplistic, and second, 'gefundenes Fressen' for eager nutraceuticals marketing machines. What follows makes more sense for me....

As it looks, flavonoids are indeed strong antioxidants in the test tube, but, once ingested as part of the diet, are highly metabolized in humans, and in this process lose most of their antioxidant activity. But they do show a strong influence on cell signalling and gene expression, with relevance to both cancer and heart disease. By following the activity of flavonoids in the human body, scientists discovered that what really happens is that the body wants to get rid of these 'foreign compounds', and this process induces phase II detox enzymes that help in eliminating mutagens and carcinogens. Flavonoids also increase production of nitric oxide synthase, resulting in more 'relaxed' and less inflamed blood vessels, and lower blood pressure. Both these protective mechanisms could explain the results of many studies showing that adequate intake of fruits and vegetables, but also intake of flavonoid-containing coffee, wine, tea, chocolate, etc... does indeed offer protection against cancer, heart disease and other degenerative conditions.

Story of love : "I let my husband die...."

From The Guardian, UK, on August 18th :

After granting her partner Paul's last wish to die in peace, Jill Anderson was shocked to find herself in court being blamed for his death.

On the afternoon that my husband Paul decided to take his life, I was at the supermarket buying his favourite pizza for tea. As soon as I got home, my instinct told me that something was wrong. I dumped my hopping bags in the kitchen and went upstairs to our bedroom. Paul was sitting on the side of the bed with his back to me.

"I'm sorry," he said. "I've taken enough this time." He rolled on to his back and I noticed that there was a piece of paper stuck to his pyjamas. I knew it was a note for me. Paul had written it in case he fell unconscious before I got home. It explained that he couldn't stand the pain any more, and was signed, "Your darling bear, Paul."

In the few seconds it took me to read, Paul had drifted off to sleep. From the corner of my eye, I could see a pile of empty sleeping pill and morphine packets on the bedside cabinet. I could not bring myself to check how many of the tablets Paul had taken. Part of me hoped that he hadn't taken enough, but deep down I knew that he meant it this time.

He had taken two overdoses in the past, but admitted immediately that they had been cries for help. Both times I had called for an ambulance. This time, ringing for help simply wasn't an option. I wanted Paul to live more than anything, but I also knew how desperate he was to escape his suffering. I had to put his wishes before mine.

I had known that Paul was the man for me as soon as we met at a pub in Richmond 10 years earlier. He was intelligent, funny and kind. Two years later, we got married at Chelsea register office. Just days before the wedding, Paul developed flu-like symptoms, which hung around long after the honeymoon had ended.

Paul saw countless doctors and specialists in an attempt to get a diagnosis. He had suffered from arthritis since childhood and wasn't a stranger to poor health. When the doctors failed to explain why he was so exhausted and achy all the time, we scoured the internet and eventually drew our own conclusions. All the symptoms matched those associated with ME, or chronic fatigue syndrome. Paul was obviously suffering from a severe case. We moved to a rented cottage in Yorkshire in the hope that the fresh countryside air might aid his recovery, but over the years his symptoms worsened.

Paul was a gifted linguist and shortly after meeting we set up a translation business together. But as his health deteriorated, so did the business and we went bankrupt. He was in constant excruciating pain, which he described as like having toothache all over his body. I could hear his bones crunching when he moved, yet most of the medical professionals we saw concluded that his illness was all in his mind. They tried to suggest that Paul was suffering from depression, but he was like an active man trapped inside a 95-year-old's body. He felt so frustrated, but he directed his anger at his own weakening body.

His condition had worsened to the point where even washing and shaving were a struggle. He kept his mind active by reading and watching the news and documentaries on TV, but he needed to be out there living life rather than observing it from his bedroom. He was struggling to deal with the burden of his illness and loss of independence. His hope had faded along with his health.

Now, as Paul lay dying in our bed, I kept myself busy downstairs. I felt strangely calm as I put away the food that I had bought for us to eat together and replied to some emails. It was a warm and peaceful July evening.

I went into the garden to pick some flowers for Paul's bedside table. I also checked on him constantly through the night, wiping the sweat from his brow, lying next to him as he slept and telling him how much I loved him.

I didn't think of the past or future. Paul woke up only once that night and asked for his headphones so he could listen to his radio. At 9.30 the next morning, he took his last breath. There was no regret. I knew the end was how he had wanted it to be; painless and dignified.

The calm that had enveloped me continued as I called our GP and told him what had happened. He came straight over and confirmed that Paul was dead. He then said that it was his duty to inform the police because Paul had died at home. A policewoman came to take a statement. As I went over what had happened I suddenly felt overwhelmed with emotion and broke down in tears. Later a detective arrived and I went over everything again, thinking it was simply a matter of routine.

That evening, my mum, Betty, and my brother, Warwick, arrived, but I just wanted Paul. Suddenly I started to wonder how I was going to carry on without the love of my life. Mum stayed with me while I started making the funeral arrangements and answered all the calls and emails that came in telling me what a wonderful man Paul was. He was only 43. I kept reminding myself how lucky I was to have had him in my life for 10 years, even if it wasn't for as long as we both wanted.

Two weeks later, the detective I had given my statement to knocked on my door. "I'm arresting you on suspicion for assisting suicide and manslaughter," he said matter-of-factly.

I began to shake as he read me my rights. I couldn't believe what was happening. It hadn't even crossed my mind that I had done anything that could be deemed wrong in the eyes of the law. In my mind what I had done was an act of love. How could I be arrested for that? I just couldn't equate what I had done with a criminal offence.

I was told to report to Harrogate police station the next day. My stepfather Frank knew a solicitor who agreed to take me on.

I was released on bail while the police investigated further. I had to surrender my passport, and report back to the police station at regular intervals. I was also ordered not to speak to Paul's family in case they were needed as witnesses.

I kept thinking how horrified Paul would have been if he could have seen what was happening to me. It was the last thing he would have wanted. I missed him desperately, but I felt that I had to try to put my grief on hold until the investigation was over. My solicitor kept reassuring me that it wouldn't go to trial and I did my best to believe him.

The Christmas after Paul died I moved to Exeter to make a fresh start. It had been Paul's and my dream to retire to Devon, and moving there helped me feel connected to him somehow. But the combination of grief and the sleepless nights I spent worrying about the case had a terrible effect on my own health. On the first anniversary of Paul's death, I was rushed to hospital with pneumonia and spent two days in intensive care. I was prescribed antidepressants to help me cope.

Then, two months later, I was told to report back to Harrogate police station where I was charged with manslaughter. They couldn't charge me with assisting suicide because I hadn't done anything to actually assist Paul's death. Even so, I was facing up to 15 years in prison.

I pleaded not guilty and my trial began at Leeds crown court in April 2005. The prosecution accused me of failing in my duty of care towards Paul by not intervening when I realised what he had done. Much emphasis was put on the fact that Paul's illness was so difficult to diagnose. Our very private relationship was picked over for the consideration of the jury. But not once during that six-day trial did I question whether I had done the right thing or not. That gave me the strength to get through it.

I also received support from the organisation Dignity in Dying, which campaigns for people's right to choose how their life ends. My own life was now in the hands of the jury - and, fortunately, they saw how thin the case was against me. They took just two hours to declare me not guilty. So many emotions flooded through me as I stood in the dock knowing that I was free.

I felt relieved that it was all over, and angry that I'd had to go through it all in the first place. The jury all gave me thumbs-up signs and mouthed "good luck" to me as they left the court, which I found tremendously moving. This hadn't just been a victory for me; it was a victory for Paul, too.

With the trial over, I started seeing a counsellor to help me cope with my grief and I also applied to do a creative writing master's degree at Exeter University. I'm now studying for the next stage up, an MPhil in the same subject, and I'm planning to write a book about Paul and what we went through together.

It's five years since Paul's death and I still miss him terribly. Life will never be the same without him. Our story isn't an easy one. It's full of pain and disappointment, but also joy and pleasure.

Not every love story has a happy ending.

Read the article in the Guardian.